‘Mijn docent zei dat ik vooral mezelf moest zijn’. Dat was wat ze te horen kreeg toen ze verteld had over haar onzekerheid in haar stage. Ze had deze tip vaker gekregen. ‘Maar’, zo zei ze tegen mij, ‘niemand vertelt mij daar dan bij hoe ik dat doe, mezelf zijn. En wat dat is’.
Dat is scherp opgemerkt, dacht ik.
Want ja, wat is dat eigenlijk ‘jezelf zijn’? En is daar maar één versie van of zijn er meer? En wie bepaalt dat?
We zijn de eersten niet in de geschiedenis van de mensheid die met deze vragen bezig zijn. Één van mijn favoriete leermeesters is de Deense filosoof Søren Kierkegaard. Hij leefde zo’n tweehonderd jaar geleden. Zijn mensenkennis deed hij op door jarenlang elke dag hetzelfde rondje door Kopenhagen te lopen en met iedereen in gesprek te gaan. Ook las hij de bijbel, andere filosofen en piekerde hij nogal wat over zichzelf.
Drie soorten zelf
Kierkegaard maakt onderscheid tussen drie soorten zelf. Lees even rustig verder want dit kan je op weg helpen:
(1) je concrete zelf: wat je doet, wat je kunt en wat je niet kunt. Zoals of je hard kunt lopen of niet, kennis die je wel of niet hebt.
(2) je ideale zelf: wie je graag wilt zijn en wat je wilt worden. Dit gaat over wat je allemaal wilt bereiken en waar je naar streeft. Let op, het kan ook gaan om hoe jij graag wilt dat anderen jou zien.
(3) je ware zelf: de ‘soort persoon’ die je bent. Wat meer is dan jouw persoonlijke ambities of wensen.
Zoals in: ‘alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren’ (artikel 1 verklaring van de rechten van de mensen).
Of, zoals een gelovige zou kunnen zeggen, ‘elk mens is een uniek schepsel van God’.
Professional
Terug naar de student en haar stage. Je zou met Kierkegaard kunnen zeggen: leer in je stage wat je wel en niet kunt. Wat lastig is en wat je goed afgaat (concrete zelf). Werk eraan om de professional te worden die je wilt en zou kunnen zijn door veel bij te leren en het vak van anderen af te kijken (ideale zelf).
En vergeet in de tussentijd niet: jij en de waarde van jouw leven vallen niet samen met jouw prestaties, je ambities en de dingen die lukken en niet lukken.
Mijmer elke stagedag dus ook even over je ware zelf.
Martin Jans is studentenpastor van Windesheim, ArtEZ en KPZ Zwolle
