Medio mei zat ik in Estland. In Tartu, een prachtige universiteitsstad in deze Baltische staat, woonde ik een congres bij over ‘geluk in de journalistiek’, een thema waar ook ik veel over nadenk. Want is er voor onze studenten geluk in die wereld te vinden? Ik blijf geloven van wel (en heb dat zelf ook ervaren), maar na al die berichten over grensoverschrijdend gedrag bij De Wereld Draait Door en de NPO is het niet gek als mensen daaraan twijfelen. Best pijnlijk eigenlijk. Door polarisatie en een groeiend wantrouwen heeft een meldpunt als ‘Persveilig’ het ieder jaar steeds drukker. Maar de dreiging komt niet alleen van buiten. Ook op de eigen werkvloer zijn veel journalisten niet veilig.
Wat me vooral trof op het congres zijn de generationele verschillen (uiteraard grove generalisaties). Veel leden van Generatie X, geboren tussen 1965 en 1980 en oververtegenwoordigd op het congres, hebben van kinds af aan gehoord dat ze dikke huid moeten ontwikkelen. Verbaal geweld, een rotopmerking: het hoort erbij. Vanaf de millenials-generatie (1980-1995) wordt het eigen waardesysteem naast dat van hun werkgever gelegd. Persoonlijk vond ik dat een feest der herkenning. De journalistieke wereld kan een hypocriete wereld zijn, waarin naar buiten toe (in de krant) iets kan worden verkondigd waar intern vervolgens niet naar wordt gehandeld. Ik heb dat altijd moeilijk gevonden.
Ter nagedachtenis aan het congres kocht ik in een boekhandel schuin tegenover mijn hotel de Engelse vertaling van Dostoyevski’s Misdaad en Straf. Deze roman uit 1866 speelt zich namelijk af in St. Petersburg, een stad vlakbij Estland en een plek die ik graag had willen bezoeken “Daar zal ik nooit meer heen kunnen”, zegt de boekverkoper als ik haar het boek overhandig om af te rekenen. Deze jonge vrouw, toevallig zelf student journalistiek in Tartu, kwam naar eigen zeggen vroeger vaak in de Russische stad. Vanuit morele overwegingen zal ze dat waarschijnlijk nooit meer kunnen. Hoe kan het ook anders? Ze is reservist en moet vechten als Rusland na Oekraïne ook Estland aanvalt. Een buurland dat dreigt binnen te vallen. Daar krijg je vast ook een dikke huid van. En ook dat lijkt me niet de bedoeling.
