Moet Windesheim studenten verplichten om naar de lessen te komen? Of is het voldoende als we ervoor zorgen dat ze daar gewoon wíllen zijn?
Het is een vraag die in het hbo steeds vaker opduikt. We willen professionals opleiden, maar de studie staat niet op de eerste plaats en moet concurreren met sociale media, werk, sport en vrienden.
Studenten kiezen er steeds vaker voor om thuis te studeren en denken ‘de PowerPoint staat toch online, het boek kun je toch zelf lezen en je tijd kun je thuis toch efficiënter indelen?’
Het uitgangspunt dat veel studenten daarbij lijken te hebben is dat je de studie vooral voor jezelf doet.
Voor ons, als docenten van de opleiding Psychomotorische Therapie, is dat een onjuiste aanname. Je bent niet alleen voor jezelf in de lessen. Je toekomstige beroep draait om contact met de ander, ervaren, afstemmen, samenwerken en reflecteren. Dat leer je niet alleen uit een boek, maar juist door te doen, samen te oefenen en te reflecteren.
Wat mis je eigenlijk als je niet naar de lessen komt? En misschien nog belangrijker: wat missen de docenten en medestudenten als je er niet bij bent?
Aanwezigheidsverwachting
Bij Psychomotorische Therapie hebben we dit studiejaar dus iets nieuws uitgeprobeerd. Voor de eerstejaarsvakken waarvoor eerder aanwezigheidslicht gold hebben we die plicht niet meer opgelegd, maar uitgesproken dat we een aanwezigheidsverwachting hebben.
Iets waar ik in eerste instantie zeker mijn bedenkingen bij had, aangezien de studenten net van het voortgezet onderwijs of mbo komen en structuur en duidelijkheid krijgen bij een aanwezigheidsplicht voor een deel van de vakken.
We vertelden onze studenten: Als jij er bent, kun je ervaren, relaties aangaan, bijdragen en leren in interactie met anderen. Zo ontdek je steeds meer wie jij bent als professional. En vergeet niet: als jij er niet bent, mis jij niet alleen iets, wij missen ook iets van jou.
Natuurlijk kun je ziek zijn of een doktersafspraak hebben. Geen probleem. We verwachten wel dat je je netjes afmeldt. Het gaat niet om controle, maar om verantwoordelijkheid voor jezelf en voor elkaar.
De eerste ervaringen met deze nieuwe aanpak lijken, in tegenstelling wat ik had verwacht, positief te zijn. Het ging trouwens om een praktijkles waar afwezigheid een minder groot probleem is.
Een student van die praktijkles vertelde onlangs dat hij zich niet helemaal fit voelde, maar toch naar de les was gekomen. Hij vond het belangrijk om mee te doen met de oefeningen en vaardigheden te blijven oefenen.
Hij zag zelf de waarde in van zijn aanwezigheid. En daar zit volgens mij de crux: niet omdat het moet, maar omdat je begrijpt wat erbij zijn oplevert voor jezelf en voor de ander.
Thuisblijven
Bij de theorielessen is minder duidelijk of de nieuwe aanpak helpt. Daar is het beeld nog wisselend. Mijn vraag is dan ook moeten we daar als docenten nog eens extra goed naar onszelf kijken? Lezen we een PowerPoint voor die studenten ook thuis kunnen bekijken? Vertellen we een boek na dat ze zelf kunnen lezen? Dan moeten we niet verbaasd zijn als ze thuisblijven. Onderwijs is meer dan informatie overdragen!
Een student die wordt opgeleid tot hbo-professional moet niet alleen kennis hebben maar ook ervaren, leren te handelen en af te stemmen. Als dat leren net zo goed volledig thuis kan, moeten we ons afvragen wat de toegevoegde waarde van het naar de lessen komen is.
Als docenten mogen we ons dus niet alleen afvragen hoe we studenten naar college krijgen, maar vooral waarom ze erbij willen zijn.
De rol van de docent gaat verder dan kennis overdragen aan de aanwezige groep, iets wat studenten ook uitspreken wanneer we met hen praten over het wel of niet naar de lessen gaan. Dus wat gebeurt er als studenten zich thuis voorbereiden en we daarna in de les samen discussiëren, praktijkproblemen analyseren en in kleine groepen oplossingen zoeken? Dan wordt aanwezigheid waardevoller. De student komt niet om informatie op te halen, maar om er samen iets mee te doen.
Voorwaarde
Ik ben benieuwd hoe docenten en studenten van andere opleidingen hiernaar kijken: is een aanwezigheidsplicht een voorwaarde om studenten bij de les te houden en moeten we aanwezigheid juist vaker verplicht stellen? Of is het uitspreken van een aanwezigheidsverwachting voldoende als je onderwijs kunt bieden waar studenten graag bij willen zijn?
Cor Niks is docent psychomotorische therapie bij de Calo
