In ons onderwijs worden we volgestopt met kennis. Maar wat leren we hier eigenlijk over onszelf? Welke plaats hebben zelfkennis en zelfcompassie in onze curricula?
Toen ik van de universiteit kwam voelde ik me een wandelend hoofd vol kennis. Ik wist alles over pedagogische stromingen. Ook kon ik een fraaie statistische berekening maken. Maar niemand had me daar ooit gevraagd naar mijn motivatie, drijfveren, talenten én uitdagingen. Was ik eigenlijk wel geschikt om als pedagoog te werken? Ik had geen idee.
Later merkte ik hoe belangrijk zelfkennis is. Zelfkennis helpt je om te begrijpen wie je bent, wat je kunt, wat belangrijk voor je is en welke keuzes bij jou passen. Als je die voldoende ontwikkelt vormen ze je identiteit.
Maar als je die onvoldoende ontwikkelt, maakt dat je gevoeliger voor invloeden van buitenaf. Je voelt je overspoeld door meningen en adviezen. Het lijkt alsof ouders, vrienden en sociale media over elkaar heen buitelen om je te vertellen hoe je moet leven. Je zult daardoor niet snel geneigd zijn om jezelf te laten zien zoals je bent of kleur te bekennen.
Omgekeerde duimpjes
Want wie weet levert kleur bekennen omgekeerde duimpjes of haatberichten op? Een kleine misstap kan viraal gaan. Je gaat meer leven naar de verwachtingen die je dénkt dat anderen van je hebben. Dat kost bakken energie. En de stemmetjes in je hoofd blijven vaak hangen in dezelfde groef. ‘Zie je wel, ik ben niet goed genoeg’.
Wij mensen zijn sociale dieren. We vergelijken onszelf met anderen, wat betreft uiterlijk, bezit en geld. Dat zit in ons gebakken. We stoppen daarom veel energie in het verfraaien van de buitenkant in plaats van in onze innerlijke groei. Het geeft aanzien en macht in onze geld-gedreven samenleving.
Gevraagd naar de motivatie voor een studie antwoorden steeds meer jongeren: “Veel geld verdienen en op mijn veertigste stoppen met werken”. Dán ben je blijkbaar goed genoeg in de ogen van anderen.
Aanwaaien
Zelfkennis komt niet zomaar aanwaaien. Die verwerf je door stil te staan bij je gedachten, gevoelens en je gedrag. Mensen die je tegenkomt op je levenspad, zoals docenten en goede vrienden, houden je een spiegel voor, zodat je zelfkennis groeit.
Inzicht in je diepere drijfveren en overtuigingen is essentieel en zorgt voor een fundament onder je mens-zijn, zodat je evenwichtiger in het leven staat en beter met tegenslagen leert omgaan. Als je hier onvoldoende aandacht voor hebt, dan blijf je leven voor de buitenkant.
Margreet van Oudheusden is Changemaker Studentenwelzijn bij het Student Support Centrum
