Jongeren haken af in de verenigingssport – de vaste structuur werkt niet meer. Toch zien we dit niet overal: binnen de urban sports groeien de zogenoemde communities zelfs. Hier gelden geen vaste tijdstippen waarop jongeren aanwezig moeten zijn, maar kunnen ze altijd terecht. Windesheim onderzoekt de mogelijkheden voor juist zo’n urban sportsplek naast het spoor, vlak bij station Zwolle.
Paul Terpstra, betrokken bij Open38 vanuit het Jeugdsport Innovatiecentrum (JIC), vertelt: ‘We worden dagelijks geconfronteerd met een afhakende jeugd binnen de georganiseerde sport. Dan moet je jezelf de vraag stellen: waar haakt de jeugd dan wél op aan?’ Deze vraag houdt het JIC, een organisatie binnen Windesheim waar professionals uit de sportwereld aan kunnen kloppen voor advies, al een tijdje bezig. ‘De ongeorganiseerde sport heeft kennelijk iets aantrekkelijks. Wat dat aantrekkelijke voor jongeren precies is, is voor ons nog onder de radar,’ zegt Paul.
Skaters en freerunners
Met de ongeorganiseerde sport worden sportactiviteiten die spontaan plaatsvinden bedoeld. Daar komen de urban sports in beeld: een vrijere manier van sporten waar je komt wanneer je zin en tijd hebt zonder een verplichte training of wedstrijd te moeten doen. Zoals de naam al zegt, vinden we urban sporters vooral in de stad: voorbeelden hiervan zijn skaters, die elkaar vinden op de skatebaan of freerunners voor wie de stad één grote sportplaats is. Zonder dat een organisatie iets regelt, komen jongeren tóch bij elkaar om samen te gaan sporten. ‘Daar gebeurt iets bijzonders!’
Om exact dat bijzondere boven tafel te krijgen, zoekt het JIC de urban sport-community op. ‘Het was fantastisch wat een energie er direct uit die community kwam!’ vertelt Paul, ‘zelfs nu het nog niet helemaal zeker is of Open38 in Hal23 gaat lukken, zijn de urban sporters al aan het kijken wat ze allemaal met deze plek kunnen doen en is een enkeling zelfs al bezig met het organiseren van evenementen.’ De urban sporters blijken behoefte te hebben aan een plek waar ze terecht kunnen. Hoe mooi de stad ook is, een vast honk waar je ten alle tijden terecht kan én events kunt organiseren, is ook voor hen een grote plus. Zo zijn nu al zes organisaties uit de urben scene betrokken vanuit onder andere freerunnen, paddlebike en het 3×3 basketbal bij Open38.
“Het gaat niet om winnen, maar om plezier”
Mike van de Streek is eigenaar van Streetskills en sportkundestudent. Hij gaat freestyle workshops organiseren voor jongeren in Open38 om hen te helpen met hun zelfvertrouwen.
“De urban sport gaat niet om wedstrijden of winnen. Dat is een groot verschil met de verenigingscultuur. Vrijheid en plezier zijn de kern binnen de urban community. Het draait om je eigen identiteit vinden en jezelf laten zien: je stimuleert elkaar om beter te worden. Binnen de community laten we elkaar zien wat we kunnen en chillen we daarna makkelijk drie uur samen.
Als kleine jongen zat ik op voetbal. Ik was er niet goed in, maar het plezier voor de bal bleef. Uiteindelijk stopte ik met voetbal en ging ik me meer focussen op freestylen. Ik begon trucs met de bal te doen en werd daar beter in. Toen kwam ik de freestyle community tegen. Er was geen hiërarchie; de beste freestyler gaf me tips waardoor ik verder kon groeien. Binnen de community voelde ik me gewaardeerd en kreeg ik door de groep steeds meer zelfvertrouwen, juist omdat ik voelde dat ik mocht zijn wie ik daadwerkelijk was. Dit gevoel wil ik tijdens mijn workshops ook aan de kids geven: zelfvertrouwen in wie ze zijn met plezier als belangrijkste middel!
Een plek zoals Open38 brengt de urban communities bij elkaar. Je ziet nu dat de communities vrij op zichzelf zijn, maar in de kern draaien de communities om hetzelfde: vrijheid, plezier en een plek van verbinding. In Open38 kunnen we niet alleen onszelf ontwikkelen, maar ook de urban community.”
Nieuwe initiatieven in de Spoorzone
De ideale plek voor deze samenwerking lijkt Hal 23, een oude fabriekshal midden in de Spoorzone. ‘De Spoorzone moet de nieuwe voorbeeldwijk worden voor heel Nederland: een gezonde, vitale wijk waar sporters een plek krijgen,’ aldus Paul. Dat betekent ook dat er ruimte moet zijn voor innovatie en nieuwe initiatieven, waaronder dus een nieuwe visie op sport.
‘We leiden op Windesheim onze studenten nu op vooral voor de georganiseerde sport: studenten gaan aan de slag bij een school, vereniging of een sportbond. Maar we zien steeds meer kansen liggen bij de urban sports: jongeren willen niet meer vastzitten in wat moet, maar willen meer vrijheid en flexibiliteit. Vanuit daar kun je je afvragen of we studenten dan de juiste startkwalificaties meegeven,’ zegt Paul. De urban sport communities zijn voor ons tot dusver nog vrij onbekend: ‘Doordat ze zo afwijken van de verenigingssport, betekent het dat we andere uitdagingen hebben dan die we binnen de verenigingswereld kennen. Jongeren binnen deze communities zitten niet te wachten op iemand die hen vertelt waar en wanneer ze kunnen komen: dat regelen ze zelf wel. Maar wat hebben ze dan wel nodig? En waarom werkt deze vrije manier van bewegen zo goed?’
‘We willen binnen Open38 onze studenten de kans geven om een kijkje te krijgen in deze wereld. Niet alleen studenten kunnen daarvan profiteren: ook onderzoekers gaan hier aan de slag met de urban communities. Juist omdat het nog zo’n onbekende wereld is, biedt een plek waar deze groep bestudeerd kan worden unieke kansen.’
Zonder plan aan de slag
‘Vanuit Windesheim is het een ambitieus project: we hebben geen vastgelegd plan. Het plan maken we samen met de urban community: waar hebben zij behoefte aan en wat hebben wij nodig? Wat kan er naast elkaar bestaan? We willen starten met een pilot van een halfjaar. Als deze pilotfase goed gaat, zijn we hier we de komende 3,5 jaar,’ zegt Paul. Dat betekent dat het nog niet helemaal duidelijk is hoe de komende maanden de hal eruit gaat zien: de plannen die er liggen, zijn met potlood geschetst. Het wordt samen met de doelgroep uitproberen wat werkt en wat niet.
Open38 is een idee van Jeugdsport Innovatie Centrum. Samen met Sportservice Zwolle is het initiatief genomen de haalbaarheid van het idee te onderzoeken en partners te werven.
tekst: Boudicca Meerman
portret Paul: Herman Engbers
portret Mike: Rick van de Streek
foto fietsers: Sportservice Zwolle
