Toen ik in september 2021 als docent aan Windesheim begon, zat ik onbewust vast in enkele dominante verhaallijnen. Een zo’n narratief is het verhaal van de inspirational teacher. Denk hierbij aan films als Good Will Hunting (1997) of The Karate Kid (1984). In dit type film raakt een jong iemand geïnspireerd door een docent en weet zich te ontworstelen aan een bekrompen thuismilieu, pestende leeftijdsgenootjes of interne onrust.
“Oh captain, my captain”, zeggen de kostschoolstudenten in de film Dead Poets Society (1989) als hun dwarse Engels docent John Keating – gespeeld door Robin Williams – van school wordt gestuurd. Uit steun beklimmen ze tijdens een les hun schoolbanken en roepen Keating aan zoals de Amerikaanse dichter Walt Whitman dat in 1865 deed bij Abraham Lincoln, vlak nadat hij in een theater in Washington was doodgeschoten. Een leider was heengegaan, een ‘captain’. Geweldig als een docent zo’n band met een klas kan opbouwen.
Eén student springt er wat mij betreft uit in Dead Poets Society: Neil Perry. Hij is de student die onder druk van zijn ouders naar die kostschool moet, klaar wordt gestoomd voor een topopleiding en vooral niet mag doen wat hij het liefst doet: op het toneel staan. Als Keating hem leert dat hij zijn hart mag volgen, leidt dat tot een confrontatie en (spoiler alert) de zelfmoord van Perry: dé reden voor Keatings ontslag. Ik vermoed dat er op Windesheim veel ‘Perry’s’ rondlopen. Ik ken ze zelf ook. Dit zijn de compensatiekinderen: studenten die de dromen van hun ouders moeten waarmaken. En dat leidt tot stress. Als ik dergelijke verhalen hoor, schiet ik in de filmische reddingsmodus. Als een heuse Keating druk ik deze student op het hart dat zij hun eigen pad te volgen.
Het is gemeend, maar vast ijdel. Ook ik wil iemands ‘captain’ zijn. En dat kan niet. Inmiddels besef ik dat een redder zijn eigen slachtoffers creëert. Hoe meer ik uitleg en voorkauw, hoe minder iemand geneigd is zelf in actie te komen. Een docent die alles wil oplossen, creëert makke schapen. Dat had Keating best even kunnen zeggen.
