Hoe zou het met Henk Hagoort gaan? Ik moest de afgelopen weken geregeld denken aan het afscheidsinterview dat hij in 2022 gaf in dit magazine. Als scheidend collegevoorzitter benadrukte hij het uitgangspunt van de nieuwe ‘Strategische Koers’ waar hij de hogeschool mee zou achterlaten. Flexibiliteit was het nieuwe toverwoord. Door te personaliseren kon er recht worden gedaan aan het talent van elke student, ‘zonder dat je iets afdoet aan kwaliteit’. Dat klonk te mooi om waar te zijn. En vier jaar later blijkt hoe chaotisch die nieuwe flexibele onderwijswereld daadwerkelijk is.
Vorig schooljaar begon ik voor het eerst te twijfelen aan die nieuwe wereld die in de ivoren toren was uitgedacht. Ter voorbereiding op de ‘Groene Route’, het traject waarbinnen studenten hun studie eigenhandig als een legpuzzel in elkaar mogen klikken, werden de deadlines losgelaten. Het voorspelbare gevolg was uitstelgedrag. Geef studenten de ruimte en ze zoeken naar de weg van de minste weerstand. Als beginnend docent had ik in 2021 heldere nakijkweken aan het eind van iedere periode. Vorig jaar voelde plots het hele schooljaar als een grote nakijkfase. Flexibel inderdaad, maar dan wel van een vervelend soort.
Dit jaar is het nog erger geworden. Om de flexibilisering mogelijk te maken is er een systeem opgetuigd waarin Windesheim-studenten zich voor ieder afzonderlijk vak moeten inschrijven. Natuurlijk gaat dat geregeld fout, maar herinschrijven? Dat kan niet. Onder dat flexibele verhaal blijkt een rigide systeem te zijn gebouwd dat onder geen beding meebuigt met de wensen van studenten. Een digitale dwangbuis, met protocollen, en strenge inlevermomenten. Wie de boot mist, blijft achter. En dat is best paradoxaal, als je het mij vraagt.
Bij het woord flexibilisering gaan mijn gedachten uit naar de in 2017 overleden Pools-Britse socioloog Zygmunt Bauman. Hij waarschuwde voor doorgeschoten fluïditeit. Want het klopt: de moderne tijd is aan het flexibiliseren. Carrière, relaties: alles staat op losse schroeven. Maar we moeten er niet in meegaan: we moeten er juist voor waken. Een wereld in permanente beweging is volgens Bauman een angstige wereld. En als alles onzeker is, krijgt de mens juist minder oog voor andersdenkenden. Personaliseren wordt dan enorm lastig. In een wereld op drift wil niemand leven.
