We doen allemaal alsof we ChatGPT niet gebruiken. Of in ieder geval: niet te veel. Het is een beetje zoals spieken, maar dan met een moreel sausje eroverheen. Iedereen weet dat iedereen het doet, maar niemand wil de eerste zijn die hardop zegt waar de grens eigenlijk ligt.
Officieel gebruiken we het alleen ‘ter inspiratie’. Voor structuur, of voor dat ene zinnetje dat maar niet lekker loopt. In de praktijk is het vaak: even kijken hoe zo’n antwoord ongeveer zou kunnen beginnen. Puur om te leren, natuurlijk.
Collectief geheim
Het voelt alsof we samen meedoen aan een collectief geheim. In de collegezaal zitten studenten gebogen over hun laptops, serieus knikkend bij termen als academische integriteit, om daarna thuis precies te googelen hoe ver die integriteit eigenlijk reikt. Niet omdat we lui zijn, maar omdat alles sneller moet. Beter. Efficiënter.
En daar wringt het een beetje.
Studeren was ooit bedoeld als worstelen. Met teksten, met gedachten, met jezelf. Tegenwoordig voelt worstelen vooral als tijdverlies. Als iets wat je je eigenlijk niet kunt permitteren tussen bijbaan, sociale verplichtingen en het bijhouden van een leven dat er op papier goed uitziet.
Slechterik
ChatGPT is daarin geen slechterik. Het is handig, slim en altijd beschikbaar, en laat dat nou precies drie eigenschappen zijn die wij zelf steeds minder mogen hebben. Misschien gebruiken we het daarom zo graag. Het stelt geen vragen terug. Het twijfelt niet. Het levert gewoon.
Toch is het ongemakkelijk hoe snel ‘eigen denken’ iets vaags is geworden. Iets dat je moet verdedigen. Alsof nadenken zonder hulpmiddelen een romantisch idee uit een ander tijdperk is. Leuk, maar niet heel praktisch.
Inefficiënt
Misschien is dat wel het echte probleem. Niet dat we AI gebruiken, maar dat we doen alsof alles wat moeite kost per definitie inefficiënt is. Alsof denken pas waarde heeft als het ook productief is.
En heel eerlijk: ik gebruik het ook. Waarschijnlijk jij ook. We zijn geen fraudeurs, hooguit studenten die proberen bij te blijven in een systeem dat sneller loopt dan wijzelf. De vraag is alleen of we nog weten wanneer we geholpen worden, en wanneer we onszelf een beetje overslaan.
Misschien is dat de nieuwe studievaardigheid: niet leren hoe je AI gebruikt, maar wanneer je het even niet doet.
Laura van Knippenberg is student Journalistiek
