‘Ik was zo ongelooflijk zenuwachtig dat ik dat hele fokschaap was vergeten!’
Met grote ogen kijkt de studente me aan. ‘Nee kófschip!’ zegt ze snel, alsof ze nog altijd in de toets zit en een snelle verbetering tot een extra punt kan leiden.
Ik haal mijn schouders op en zeg: ‘Mag allebei, maar dan wel met ’t ex erbij.’
Ze ritst haar jas open en gooit haar tas in de hoek. ‘Ongelooflijk. Die ex wist ik ook niet meer!’
‘Ga even zitten,’ zeg ik, ‘zal ik thee voor je halen?’
‘Nee, geen thee, doe maar wat sterkers.’
‘Espresso?’
‘Een dubbele,’ knikt ze.
Hoe zou de wereld eruitzien als we geen stress hadden, dacht ik toen ik met de dubbele espresso terugliep naar mijn kamer. Ik zie dagelijks zoveel studenten die er tijdens hun hele studie aan lijden, dat er bijna méér tijd gaat zitten in het beheersen van die stress dan in het studeren zelf.
Leren voelen
Op school leren we denken, niet voelen. Jammer eigenlijk, want hoe zou het gesteld zijn met het mentale welzijn wanneer we wél vanaf de basisschool zouden stilstaan bij emoties, spanningen en de regulatie daarvan. Ik las ooit een artikel over een basisschool in Lelystad, waar kinderen van jongs af aan leren om tussen hun werkjes door klassikaal te mediteren. Een eenvoudige interventie, maar je kunt je voorstellen wat het effect is wanneer je deze aanpak doortrekt naar de middelbare school en daarna naar het mbo, het hbo of de universiteit.
Misschien is het wel een prachtige oplossing voor het kalmeren van de hypernerveuze samenleving waar we met z’n allen in terecht gekomen zijn. Want dat zijn we, als we de conclusie van de Raad Volksgezondheid Samenleving (RVS) mogen geloven. Zij schrijven onder meer: “Steeds meer jongeren worstelen met prestatiedruk, werkenden vallen uit met burn-outklachten en bijna de helft van de volwassenen heeft ooit een psychische aandoening gehad. De gevolgen zijn zichtbaar in overvolle wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg en onzichtbaar in het stille lijden van velen,” aldus de RVS.
Ratrace
In de aanpak van deze hypernervositeit zijn we tot nu toe flink tekort geschoten, omdat we probeerden om de spanningen op individueel niveau aan te pakken, in plaats van het te zien als het maatschappelijke probleem dat het inmiddels óók is. De psychiatrie heeft geen antwoord op het lijden dat een maatschappelijke oorzaak heeft, aldus filosoof en psychiater Damiaan Denys in nrc van 28 november. Oftewel: mensen die druk zijn in hun hoofd ten gevolge van prestatiedruk, versnelling en een doorgeschoten aandacht op het individu, hebben niet per se ADHD; zij kunnen evengoed lijden aan de ratrace waar ze ongewild deel van uitmaken.
Wortels
“Het is tijd om de wortels van het probleem aan te pakken,” aldus voorzitter van de RVS, Jet Bussemakers. “Dat betekent: niet uitsluitend focussen op individuele oplossingen, maar de samenleving zelf tot rust brengen.” Ik ben vóór en wat mij betreft voegen we zo snel mogelijk de daad bij het woord. Want zeg nou zelf: ’t ex kofschip is wel het laatste waarvan we in de stress zouden moeten schieten.
Judith van der Stelt is schrijfcoach en dyslexiespecialist bij het Student Support Centrum in Almere
