Op Bianca’s rug staat een grote uil met de vleugels gespreid en zijn poten aanvallend voor zich uitgestrekt. “Deze uil heb ik op mijn achttiende laten zetten. Hij staat er als beschermer zodat hij mij kan verdedigen wanneer het me zelf niet lukt.”
Bianca Smeets wordt op haar achtste misbruikt door haar leerkracht. Na een slepende rechtszaak en een lange periode van verwerking, besluit ze om docent te worden: “Ik wil mensen die iets soortgelijks hebben meegemaakt, meegeven dat het nooit aan hen ligt.” Inmiddels is ze tweedejaarsstudent aan de lerarenopleiding Natuurkunde.
Misbruik door een leerkracht
“Mensen denken dat dit soort verhalen direct met het allerergste beginnen, maar dat is niet zo,” vertelt Bianca. “Het begint juist heel klein. Als klein kind heb je geen referentiekader van wat goed en fout is. Je zit bijvoorbeeld wel eens bij mensen op schoot. Waarom dan niet bij de meester? Of waarom niet zonder kleren? Zo gaat het in kleine stapjes steeds een stukje verder.”
“Het misbruik heeft het hele schooljaar geduurd. Ik durfde het pas aan het eind van het jaar te vertellen aan mijn moeder. Mijn vader mocht er niet bij zitten; dat vond ik te spannend. Ik vertelde het aan mijn moeder in de keuken en daarna ging ik naar mijn eigen kamer toe. Mijn moeder heeft toen zo hard geschreeuwd dat mijn vader haar vanaf de zolder kon horen.”
Brief aan de dader
“Mijn ouders hebben direct stappen gezet om mij te beschermen. Normaal is het lastig om misbruik te bewijzen wanneer je alleen een verhaal van het slachtoffer hebt, maar omdat ik als klein meisje allemaal handelingen waar ik geen weet van hoorde te hebben op mijn leeftijd in zoveel details kon omschrijven, was er geen twijfel mogelijk over wat er was gebeurd.”
De leerkracht wordt op staande voet ontslagen en er wordt een onderzoek naar het misbruik gestart. Hoewel de schoolleiding het verhaal serieus oppakt, reageren klasgenoten anders: “Klasgenoten dachten dat ik het had verzonnen. Het was de allerleukste meester van de school, die zou zoiets toch nooit doen?”
Het onderzoek bereikt het slot een jaar later, in de rechtszaak: “In de rechtbank is het gebruikelijk dat het slachtoffer een brief schrijft aan de dader en deze voorleest. Mijn ouders hebben me aangeboden me te helpen, maar ik wilde dit heel graag zelf doen. Ik wilde zelf beschrijven wat deze man me had aangedaan. Zo stond ik toen ik negen jaar was in de rechtbank om mijn brief voor te lezen. Dit maakte veel indruk op mensen. De zin ‘je hebt mij pijn gedaan’ haalde zelfs de kop van de krant.”
Hedwig uit Harry Potter
“Als driejarig meisje ben ik naar een roofvogelshow geweest,” vertelt Bianca. “Alle grote roofvogels waren eng: ze waren allemaal groter dan ik. Allemaal, behalve de uil. Dat was een grote oehoe. Die mocht ik aaien. Sindsdien ben ik helemaal weg van uiltjes. Mijn hele kamer stond na die roofvogelshow al snel vol met uilen. Dat begon met sneeuwuiltjes die ik met Kerst kon vinden en later kwamen daar allemaal Hedwigs uit Harry Potter bij. De uil is me altijd bijgebleven: die oehoe was zo lief!”
“Doordat een uil ook de betekenis van wijsheid en beschermer heeft, besloot ik al op mijn tiende dat ik een uil wilde laten tatoeëren op mijn rug. Zo zou ik altijd een beschermer bij me hebben. De tattoo heb ik laten zetten van het smartengeld dat ik op mijn achttiende kreeg. Ik heb erover nagedacht het geld ergens anders voor te gebruiken of om zelf de tattoo te betalen, maar dat voelde allemaal niet goed: zo was de cirkel rond. Toen ik de tattoo liet zetten, was dat een moment van genezing.”
Een leerling op stage
“Ik wil aan de slag als docent, ook om te voorkomen dat het bij anderen gebeurt,” zegt Bianca. “Het is niet zo dat ik voor de klas vertel over wat ik heb meegemaakt, maar ik geef wel aan bij de kinderen dat als er iets is, ze bij me aan kunnen kloppen.”
Terwijl Bianca stageloopt als docent natuur- en scheikunde, komt een leerling bij haar. “Een meisje op stage kwam naar me toe,” vertelt Bianca. “Ze vertelde over een docent die seksueel de grens bij haar overging. Ik heb toen gereageerd zoals ik had gewild dat er bij mij was gereageerd: ik geloofde haar. Direct gaf ik aan dat ik dit wel moest melden om haar en anderen te beschermen. Mijn leidinggevende heeft er meteen werk van gemaakt. Toen het verhaal naar buiten kwam, bleek dat hij aan meer leerlingen gezeten had. Door gebrek aan bewijs hebben we helaas geen verdere stappen kunnen ondernemen, maar de leerkracht is wel op staande voet ontslagen.”
Geloof een leerling
“Ik heb wat er is gebeurd door therapie een plek kunnen geven en uiteindelijk heeft het mij sterker gemaakt. Heel veel mensen denken ‘misbruik overkomt mij niet’, maar dat is niet zo. Je kunt er niets aan doen: het overkomt je. Daarom is het belangrijk dat we als docenten alles doen wat we kunnen: nooit in een afgesloten ruimte één op één met een leerling zonder dat een collega je kan zien en licht collega’s in over afspraken. Maar eigenlijk is een ding het allerbelangrijkst: geloof een leerling wanneer die naar jou toe komt.”
tekst: Boudicca Meerman
foto: Herman Engbers
