Docenten die AI-proof willen toetsen, studenten die een podcast willen maken, medewerkers die veilig met AI willen omgaan. Steeds meer mensen doen een beroep op het Mediacentrum. Marijke van Heiningen, Sander Zwier en hun collega’s doen er alles aan om aan de veranderende, stijgende vraag te voldoen.
Alleen papier voldoet niet meer. Inmiddels weet elke student hoe je een verslag of reflectie door middel van AI kunt oppoetsen en aandikken. Wat de docent wil weten, is of die student eigenlijk wel begrijpt wat hij of zij (deels zelf) geschreven heeft. Daarvoor moeten ze steeds vaker praktijkgericht toetsen én met elkaar in gesprek. Dat kan op vele manieren. Marijke van Heiningen, team coördinator Multimedia Producties vertelt graag wat het Mediacentrum te bieden heeft: ‘We hebben vier studio’s waarin docenten, medewerkers en studenten van alles kunnen opnemen. Wij zijn er onder andere voor de technische ondersteuning, maar zelf heb ik een didactische achtergrond, dus op dat gebied geven we graag ook advies. Juist de vertaalslag van droge theorie naar visueel aansprekende leermiddelen is een hele uitdaging, maar kan van zoveel meerwaarde zijn voor het leerproces.’
Wat zeg je tegen een docent die vraagt of je zijn geweldige college integraal wilt opnemen zodat hij dat naar de studenten kan sturen?
‘De tijd van hoorcolleges opnemen lijkt gelukkig voorbij. Het kan, maar de vraag komt weinig voor. Een opname van zo’n hoorcollege van drie kwartier, of langer, is niet effectief. Op zo’n moment proberen we in gesprek met de docent te kijken naar alternatieven. Bijvoorbeeld in de vorm van korte kennisclips en microlearnings. Dat werkt veel beter.’
Vier studio’s…
‘We hebben de lightboard studio voor het presenteren en tekenen van modellen en dergelijke, de bekende grote green screen studio, twee podcaststudio’s en nog een vierde, de webclip to go – studio. We proberen het iedereen zo gemakkelijk mogelijk te maken en studenten vinden het monteren vaak lastig. In die vierde studio nemen we de montage uit handen van de studenten. Zij bereiden hun verhaal voor in een PowerPoint, presenteren die en lopen vervolgens de studio uit met een gemonteerde video van hun verhaal.’
En als ik samen met mijn vrienden een liedje wil opnemen?
‘Het moet altijd onderwijs en/of onderzoek gerelateerd zijn. Maar docenten, medewerkers en studenten kunnen bij de balie van het Mediacentrum wel apparatuur lenen en wat ze daar mee opnemen, tja, dat is aan henzelf.’
De meerwaarde van de studio opnames is dat docenten in gesprek gaan met studenten, en studenten in gesprek met elkaar, en dat die gesprekken vastgelegd kunnen worden voor latere beoordeling, zelfreflectie en/of eigen professionalisering. Docenten kunnen zo de gespreksvaardigheid van studenten toetsen: weten ze waar het om gaat? Begrijpen ze de rollen van de verschillende spelers in het werkveld? Om dat laatste te toetsen kun je studenten bijvoorbeeld de opdracht geven een podcast te maken, waarin ze die verschillende rollen tegenover elkaar uitspelen. Maar er is natuurlijk veel meer mogelijk, zoals gastlessen en workshops – maar het is vooral zaak, zo benadrukt Marijke, dat de opleidingen hierover gaan nadenken, in samenwerking met het Mediacentrum.
‘Het komende jaar hebben we vooralsnog drie grote projecten op stapel staan, waarbij we met opleidingen in gesprek gaan over intensieve samenwerking. We gaan inplannen wat we gaan doen, wanneer, met hoeveel studenten, welke apparatuur, en zo verder. Maar we zien de interesse voor gastlessen en workshops de laatste tijd ook toenemen.’
Een gastles? Wat moet ik mij daarbij voorstellen?
‘Pas hadden we een workshop voor studenten aan de lerarenopleiding bouwkunde. Die kregen de opdracht een instructievideo te maken voor hun studenten in het mbo, over het gebruik van een landmeetkunde-apparaat. Dan moeten ze allerlei technische zaken in de vingers krijgen maar we dagen ze ook uit na te denken over de didactiek, over hoe ze hun kennis juist op deze manier effectief over kunnen brengen.’
Informatiespecialist Sander Zwier ondersteunt studenten en docenten bij het schrijven en publiceren van hun werk. Dat studenten enthousiaste gebruikers zijn van AI weet hij maar al te goed. Hij is er geen tegenstander van – als het maar verantwoord gebeurt: ‘Veel studenten gebruiken AI tools zoals je vroeger google gebruikte, met, ik zal maar zeggen: wisselend succes. Zij, maar ook veel docenten weten niet precies wat er gebeurt wanneer je een prompt in zo’n programma gooit. Daar proberen we op in te spelen met workshops en een E-learning die gaat over AI-geletterdheid.’
Het Mediacentrum waarschuwt voor de laatste keer…?
‘Nee. Waar het om gaat is dat je meer weet over wat er gebeurt, wat de mogelijkheden en risico’s zijn. We zeggen: ga er vooral bewust mee om. En leer van elkaar. Samen met de Corporate Academy organiseren we Show and Share bijeenkomsten waarin docenten vertellen wat ze met AI doen, om daarna met elkaar van gedachten te wisselen en inspiratie te bieden. Zo ontstaat een genuanceerd beeld van wat kan en waar je voor moet uitkijken. Het wordt nooit een one-and-done verhaal.’
Een voorbeeld van riskant AI-gebruik is het vragen om bronnen. AI is nog behoorlijk onbetrouwbaar in het opsporen en vermelden van echte, betrouwbare bronnen. Sterker, door het gemak waarmee AI bronnen weet op te diepen en te presenteren, is het hele begrip ‘bron’ ernstig onder druk komen te staan. Een check is onmisbaar. Sander: ‘We bieden daarom hulp bij het verkrijgen van toegang tot bronnen, we beantwoorden vragen over auteursrecht, het gebruik van andermans data én over de correcte manier om bronnen te vermelden. Dat alles is vaak technisch en ingewikkeld maar waar het om gaat is dat je recht doet aan wat anderen al hebben uitgezocht en geschreven.’
Het ultieme doel van het Mediacentrum is dan ook om het aanbod aan faciliteiten, lessen en workshops zoveel mogelijk te integreren in het lopende onderwijs. Een eerste stap zijn de Wegwijs-rondleidingen waarbij studenten en docenten een korte rondleiding krijgen, zodat ze een indruk krijgen van wat er in het Mediacentrum en online allemaal gebeurt. Dat gebeurt nu zo’n zestig keer per jaar en op die manier komen er jaarlijks zo’n duizend studenten langs – maar dat mogen er best meer worden.
Sander: ‘Nog té veel studenten komen in hun derde studiejaar kijken en zeggen: had ik dit maar eerder geweten. Dat is natuurlijk jammer en we hopen vooral dat de opleidingen de weg hiernaartoe steeds beter weten te vinden. Juist nu de werkdruk overal toeneemt is het fijn om te weten wat we aan elkaar hebben.’
Marijke wijst er echter op dat er grenzen zijn aan de groei: ‘We doen steeds meer voor studenten, voor docenten en medewerkers. Sinds de bezuinigingen en flexibilisering van het onderwijs merken we een duidelijke verschuiving in de vraag vanuit het onderwijs en diensten. Als je dat optelt, komen we niet uit. Als de vraag naar onze steun blijft groeien, komen we zeker mensen tekort. En studio’s ook trouwens. Anders dreigt een situatie waarin we alleen aandacht kunnen besteden aan de techniek en verlies je een stuk kwaliteit.’
Workshops voor docenten en medewerkers, waar moet ik aan denken?
‘Train de trainer workshops voor docenten over het maken van kennisclips. Medewerkers van de lectoraten bijvoorbeeld, of de afdelingen communicatie. Denk aan de basis workshop AI-geletterdheid over het verantwoord omgaan met AI, informatievaardigheden, literatuuronderzoek, meer halen uit PowerPoint of het maken van infographics.’
Al die ontwikkelingen die op iedereen afkomen, en het lijkt wel alsof ze allemaal door de wasstraat van het Mediacentrum moeten…
‘Iedereen weet: hier is iets belangrijks aan de hand. Iedereen is er op een bepaalde manier mee bezig. Maar ondertussen merken we dat opleidingen en domeinen toch nog vaak een bredere blik missen. Daarin proberen we als overkoepelend Mediacentrum een verbindende factor te zijn. Maar dit vraagt ook om een integrale samenwerking. Daarom zijn we met verschillende belanghebbenden achter de schermen aan het werk voor de totstandkoming van een Center for Teaching and Learning. De ambitie hiervan is om diverse onderwijs- en scholingsinitiatieven en dienstenaanbod beter inzichtelijk te maken, een heldere structuur te creëren voor meer multidisciplinaire samenwerking en een veelzijdig professionaliseringsaanbod binnen Windesheim.’
tekst: Marcel Hulspas
foto’s: Jasper van Overbeek
