Studentenvereniging Oikos Nomos bestaat deze maand vijftig jaar. De vereniging werd opgericht in 1976 door studenten van de HEAO, een van de voorlopers van Windesheim. Oikos viert het lustrum met feestelijke activiteiten, waaronder een cantus: een traditioneel zang- en drankfestijn. Student Laura, lid van Oikos, maakte voor WIN een verslag van de lustrum cantus
De avond in studentencafé Het Viegende Paard begint rommelig. Kratten bier schuiven over de vloer, iemand veegt haastig een plek vrij, boekjes worden uitgedeeld. De kring ontstaat niet in één keer, maar groeit.
Studenten gaan zitten op lege kratten, dicht op elkaar. Op schoot ligt een bundel met liedteksten, in de hand een biertje dat met tape is vastgezet. Praktisch en symbolisch tegelijk: dit wordt een lange avond.
Oikos Nomos viert haar tiende lustrum niet met een strakke gala-avond, maar met een cantus: een collectief ritueel waarin regels en loslaten naast elkaar bestaan.
Drie leden van de lustrumcommissie, gekleed in roodgeblokte overhemden, begeleiden dit ritueel van zingen, bier drinken en verbroedering.
Van tevoren tapen zij bierbekers vast aan een hand bij alle leden. Na ieder nummer zullen ze rondgaan met bier en de bekers bijvullen.
Straffen
De praeses zit op het podium en kiest welke nummers uit het tekstenboek gezongen worden en wanneer bierglazen bijgevuld worden. En ze deelt ‘straffen’ uit aan studenten die zich niet aan de regels van de cantus houden.
De twee anderen met de zwarte zonnebrillen volgen het ritueel nauwlettend en sturen studenten naar de Praeses als ze iets verkeerd doen.
Het ritueel start als de praeses haar hamer laat vallen. De rommelige stemming verandert, het geroezemoes zakt weg en de aandacht verschuift naar het midden van de kring. Boekjes gaan open. Er wordt ingezet. Niet voorzichtig, maar meteen vol.
De liedjes zijn modern, herkenbaar, luid, bijna meebrulbaar. Juist daardoor is er weinig ruimte om je te verstoppen. Niet meezingen valt op. En daar wordt op gelet.
Vliegtuig adtje
Langs de kring speurt het tweetal met de zwarte zonnebrillen. Ze kijken, luisteren, corrigeren. Wie niet meedoet of uit de maat raakt, wordt eruit gehaald. De grens tussen publiek en deelnemer bestaat hier niet echt: iedereen zit erin.
De straffen zijn onderdeel van het systeem. Een ‘vliegtuig adtje’ (arm omhoog, glas in één keer leeg) is nog relatief mild. De ‘gifmenger’ is de volgende stap: een shotje waarvan de inhoud beter niet te lang wordt geanalyseerd. En dan is er het ‘bierbad’, waar deelnemers onder luid gejoel in verdwijnen. Het zijn momenten die tegelijk ongemakkelijk en verbindend zijn.
Wat opvalt is dat de structuur nooit helemaal verdwijnt. Zelfs wanneer het zingen luider wordt en de energie oploopt, blijven het boekje, de kring en de commissie leidend. Het kader blijft staan, hoe rommelig het er ook uitziet.
Chaos
Halverwege de cantus loopt Robert, een van de oudere alumni-leden, langs de kring. Hij kijkt even rond, knikt goedkeurend en vat het in één zin samen: “Gezellig en maak er een traditie van!!”
Het klinkt simpel, maar precies dat lijkt hier te gebeuren: een traditie die zichzelf telkens opnieuw bevestigt.
Die gedachte klinkt ook door bij de vicevoorzitter van de vereniging. “Het is een beetje chaos, maar wel onze chaos,” zegt die lachend. “En juist daardoor werkt het, iedereen zit erin, dus je gaat vanzelf mee.”
Kratten
Dat rommelige wordt aan het einde van de avond letterlijk zichtbaar. De kring valt langzaam uiteen, kratten staan scheef, de vloer ligt vol bekers, papier en restanten bier. Een ruimte die eerst nog strak georganiseerd leek, is veranderd in een tastbare nasleep van wat er is gebeurd.
Voor buitenstaanders kan het moeilijk te duiden zijn: een cantus is geen gewoon feest en ook geen puur formeel ritueel. Het zit ertussenin. Juist dat maakt het voor de leden interessant. Vijftig jaar na oprichting laat Oikos Nomos zien dat die combinatie nog steeds werkt, zolang iedereen meedoet.
Laura van Knippenberg
