Gemeenteraadverkiezingen: Zijn studenten eigenlijk wel geïnteresseerd in politiek?

‘Politiek gaat over jóúw leven’

Journalistiekstudent Roland Gerbers staat op plek dertien voor D66 in Zwolle. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen maakte hij een podcast-serie over lokale thema’s als wonen en klimaat.

“Ik denk dat ‘de jongere’ wordt onderschat. Ja, veel van wat ‘we’ meekrijgen over politiek gaat via Instagram en TikTok, en er zijn ongetwijfeld mensen die alleen TikToks van Baudet en Wilders voorbij zien komen. Maar daarnaast zijn er heel veel goede podcasts over politiek, waar echt veel mensen naar luisteren. Juist jongeren. En ook buiten mijn bubbel van journalistiekstudenten. Kijk naar de afgelopen landelijke verkiezingen: elke krant, elk medium, elke politieke partij had wel een podcast. En dat zijn soms gesprekken van een uur, superinhoudelijk en diepgravend. Ik denk dus dat het beeld dat jonge mensen hun informatie alleen van social media halen niet klopt.

Mijn vriendengroep bestaat voor een groot deel uit journalistiekstudenten, en dat zijn over het algemeen mensen die overal wel iets van vinden. Politiek gezien gaat het van GroenLinks tot PVV, dus discussies gaan er soms fel aan toe, maar dat moet ook kunnen vind ik. In de klas gaat het vaak over objectiviteit en de invalshoek die je kiest als je bezig bent met een bepaald onderwerp. Wat belicht je wel en wat belicht je niet? Daar zit natuurlijk altijd een politiek laag in, want het zegt iets over hoe je naar de wereld kijkt.

Nu in campagnetijd gaan we veel de straat op en de wijken in. Ik kom soms mensen tegen die inderdaad zeggen dat ze niet geïnteresseerd zijn in politiek, maar dat geloof ik niet. Want als je vervolgens in gesprek gaat over wat er speelt in hun buurt, kom je erachter dat ze wel degelijk een mening hebben. Logisch, want politiek gaat ook over jóúw leven en wat van invloed is op jou. Alles is politiek. Maar met name voor jonge mensen is de connectie tussen politiek en de invloed die het heeft op jou, niet altijd duidelijk zichtbaar.”

‘Er is een club die nooit stemt’

Alinda Lunshof is docent en opleidingsmanager binnen domein Gezondheid & Welzijn. Ze staat op plek 4 voor Groenlinks/PvdA in Harderwijk.

“Ik vind het vaak verrassend hoe weinig onze studenten bezig zijn met politiek en hoe weinig ze weten over wat partijen voorhebben met de zorg. Er is echt een club die zegt: ik stem nooit. Best bijzonder in een sector die zo afhankelijk is van welke politieke partij er in de gemeenteraad of regering zit.

Nu klink ik misschien als een boomer, maar ik zie dat de generatie van mijn kinderen opgroeit met TikTok. Leuke dansjes met leuke muziekjes, politici die aansluiten bij opruiende zaken met korte, snelle quotes die ver van de inhoud staan. Maar waar stem je dan eigenlijk op?

Ik denk dat de verharding in Den Haag een rol speelt. De landelijke politici zijn de voorbeelden voor onze jongeren; wat betreft wat je kunt zeggen tegen elkaar en hoe je met elkaar omgaat. Ik zie veel harde meningen, minder respect, mensen die onmenselijk beleid verdedigen. Misschien maakt dat wel dat onze studenten zich afkeren van de politiek? Ik kan me voorstellen dat ze zich niet gehoord voelen en denken: ‘ik kan wel gaan stemmen, maar ondertussen wordt de zorg alleen maar verder uitgekleed’

Lang niet al onze studenten zitten aan het begin van hun opleiding al op een niveau dat hij of zij politiserend kan handelen. Dat is wel belangrijk: ze moeten straks een rol spelen tussen client en overheid, op allerlei verschillende lagen. Bijvoorbeeld als het gaat over subsidies, maar ook in het signaleren van zaken waar te weinig oog voor is, of als mensen tussen wal en schip belanden.

Gedurende de opleiding zie ik vaak dat studenten daarin een stap maken en meer een helikopterview krijgen. Daarmee ontstaat een politiek bewustzijn, van: hé, wat ik doe heeft impact en ik kan daadwerkelijk invloed uitoefenen op mijn omgeving. Ik zie vaak dat er bij studenten een lampje gaat branden, dat is één van de mooie dingen van lesgeven.”

‘Studenten zijn meer uitgesproken’

Klaas van der Kolk, docent en teamleider opleiding Bedrijfskunde, zat de afgelopen acht jaar voor de ChristenUnie in de gemeenteraad van Kampen. Tijdens zijn lessen gaat het vaak over politiek.

“Studenten zijn echt wel geïnteresseerd in politiek. Als er iets speelt in de samenleving, of het nou het woningtekort of migratie is, dan vindt iedereen er wat van. Voorheen hoorde ik geregeld: ‘ik geloof het allemaal wel’. Die tijd lijkt voorbij. Studenten zijn tegenwoordig mondiger en meer uitgesproken in wat ze vinden, en ze kunnen beter verwoorden wát ze er dan van vinden.

Sociale media spelen daar een rol in. Ik denk dat het een uitstekende plek is waar jongeren zelf aan nieuwsgaring kunnen doen. Ze zijn niet meer uitsluitend gericht op de reguliere media zoals de NOS en de grote kranten. Tweede Kamerleden, Europarlementariërs, journalisten, noem maar op, ze zijn allemaal aanwezig op TikTok, Instagram en dat soort kanalen. Vind ik een goede zaak, het verbreedt hun inzicht. Veel studenten weten op een heleboel vlakken precies wat er speelt, misschien soms nog wel meer dan oudere generaties. En omdat de input breder is, komt er tijdens gesprekken in de klas veel meer naar boven.

Ik vind het belangrijk dat er in de klas wordt gediscussieerd over politieke onderwerpen. Bijvoorbeeld binnen het vak marktordening, daar is het heel relevant welke rol wij de overheid toedichten. Bestaanszekerheid boven alles of moeten mensen meer hun eigen broek ophouden? Zulke afwegingen zijn allemaal politieke keuzes, en ik hoop dat het duidelijk wordt voor studenten dat elke keuze een consequentie heeft.

Of ik een toenemende polarisering zie in de klas? Natuurlijk komen studenten soms recht tegenover elkaar te staan tijdens discussies. En misschien gaat het af en toe net wat harder dan voorheen. Toch heb ik niet het idee dat er minder respect is voor elkaar. De een heeft nu eenmaal een wat robuustere weg naar het vormen van zijn of haar mening dan een ander. Maar studenten zitten in de leeftijdsfase dat ze nog niet alle ins en outs weten, ze hebben de tijd. Die mening wordt op een bepaalde manier vanzelf geschaafd, ze komen uiteindelijk allemaal tot een bepaalde groei en bloei. Dat vind ik prachtig om te zien gebeuren.”

‘Jonge mensen bereiken is een uitdaging’

Student hbo-ict Bram van Beekhuizen staat op plek 7 voor CDA Zwolle en is één van de campagneleiders. Daarnaast is hij betrokken bij een organisatie die middelbare scholieren in contact brengt met democratie.

“Het bereiken van jonge mensen, daar struggelen alle politieke partijen mee. Het gros van de CDA-stemmers is vijftig plus, we hebben niet echt het imago dat we er ook zijn voor de jongeren. Om hen toch te bereiken zijn we gestart met het maken van content die beter past bij het heden. Dus op onze Instagram en TikTok zie je geen lange fragmenten van raadsdebatten of diepgaande thema’s, maar korte, dynamische filmpjes waarin de kernboodschap voorop staat en waarin inhoud wordt afgewisseld met gezelligheid. Mijn mede-campagneleider studeert communicatie hier op Windesheim, hij heeft dat goed in de vingers.

We hebben lang getwijfeld of we dit op deze manier moesten doen, maar die jonge doelgroep, die bereik je toch vooral daar. Het mooie is dat je direct merkt of iets aanslaat of niet. We hadden afgelopen jaar een filmpje over onze inbreng tijdens het begrotingsdebat, nou, dat wordt dus niet zoveel bekeken. Wat het wél goed doet zijn de concrete onderwerpen waarbij je vertelt: dit proberen we te regelen voor jou, dit is wat wij doen. Bijvoorbeeld over een coffeeshop of de fietsenstallingen bij station Stadshagen.

Ik ben daarnaast betrokken bij Tienskip, een stichting die dagen organiseert waarop middelbare scholieren of mbo’ers gaan nadenken over dingen waar ze tegenaanlopen in hun eigen leefomgeving. Vervolgens proberen ze zelf tot een oplossing te komen en die moeten ze pitchen. Dat doen ze op een politieke locatie, in Zwolle is dat bijvoorbeeld het Provinciehuis. Het is een goede manier om de afstand tussen jongeren en lokale democratie en politiek te verkleinen. We willen laten zien dat je echt verschil kunt maken als je je ervoor wilt inzetten, en dat er meer manieren zijn om invloed uit te oefenen dan alleen door te stemmen. We zien vaak dat leerlingen er gedurende de dag steeds meer zin in krijgen en soms met veel passie over hun onderwerp vertellen tegen hun klasgenoten.”